احتمال مىرود كه اين جنگ به سبب همان گيلانى باشد و ممكن است جنگى مستقل باشد و احتمال هم مىرود كه از وقايع گذشته باشد ولى چون جزم به وى نيست يادداشت شد . 25 - رايت آذربايجان حضرت صادق عليه السّلام فرمود : « پدرم فرمود : ناچار است براى ما از آذربايجان ، هيچ چيز برابرى و ايستادگى با او نمىكند ، پس هرگاه چنين شد شماها گليم و پلاس خانه خود باشيد ( نه با او باشيد و نه عليه او ) « و البدوا ما البدنا » : ساكن باشيد مادامى كه ما ساكن هستيم . « پس هرگاه متحرّكى از ما حركت كند بشتابيد به سوى او اگرچه مانند طفل تازه به راه افتاده كه خود را بر زمين مىكشد » . و به سند ديگر به جاى « البدوا ما البدنا » اين است : « و النّداء بالبيداء » يعنى هم‌چنان گليم خانه باشيد تا نداى خسف بيداء بلند شود . « 1 » بيش از همين يك حديث دربارهء آذربايجان نيست ، اين هم حالش معلوم نيست كه اشاره به حوادث و علامات ظهور است يا اشاره به واقعه گذشته است . چنان‌كه در خروج شروسى از ارمنيه و آذربايجان و مبارزه با بنى العباس گذشت ، و از اين‌كه فرموده است : ناچار است براى ما از آذربايجان و سپس فرمود : گليم خانه‌هاى خود باشيد ، مىرساند كه قيام آنان به نفع ظاهرى ايشان است نه اين‌كه واقعا براى ايشان قيام مىكنند . پس مقصود اين است كه ناچار است براى خلاصى ما از شرّ بنى العباس از آذربايجان ، اما شماها نه او را معاضدت كنيد و نه به وى معارضه كنيد . بلى در حديثى كه امير المؤمنين عليه السّلام ذكر گيلانى را فرموده پس از آن فرموده : « و ظاهر شود براى فرزند من رايات ترك ، متفرق در اقطار و حرامات ( اعتاب مقدسة ) » . « 2 » پس شايد مراد ترك آذربايجان باشد از جهت تناسب ، زيراكه ايشان شيعهء دوازده امامى صاف و خالص و متعصبّند در عقيده ، اما مشكل اين است كه نسخه‌ها مختلف

--> ( 1 ) - الزام الناصب 2 / 127 ؛ غيبت نعمانى 176 . ( 2 ) - بحار 52 / 236 ح 104 .